Pagkukumpara

Gaya ng kape ang tula;

gaya ng tula ang kape

masarap sipingan sa madaling-araw

o kailanmang naroon ang kapayapaan;

pero hindi gaya ng tula ang kape

nakasasama kung malinsangan

nakasisira ng katawan pag nasobrahan

at liban sa katawan, sa isip

wala nang kayang gisingin.

Gaya ng shabu't marijuana ang tula;

gaya ng tula ang shabu't marijuana

pag nasimulan, lagi't lagi nang hahanapin

hindi lang ng isip at katawan

kundi pati ng gawi't panaginip;

pero di gaya ng tula ang shabu't marijuana

nakababasag ng alkansiya't nakagagasgas ng ATM card

nakapanghihina ng konsens'ya

nakapanlalabo ng hatingg-gabi't umaga.

Gaya ng pagsintang eros ang tula;

gaya ng tula ang pagsintang eros

nakapagpapangiti maging sa pag-iisa

naghahandog ng agresibong emosyon

at minsan, hindi nakakikilala ng takot;

pero di gaya ng tula ang pagsintang eros

makasarili

hindi marunong makinig

sarili lang ang sinusunod.

Ang tula ay tulad ng tula

pag-asa't diwang nahihimbing, ang ginigising

kinakalawang na sistema, ang binabasag

at hindi sarili ang sinusunod

dahil hindi ang manunulat ang amo ng tula

kundi, ang buhay, ang sining.

Giniikan

Hindi ko alam kung anong meron

ni kung anong wala

kung bakit naroon ang saya sa aking mga mata

habang minamasdan, kumpol ng giniikan

na parang lukton, pinawawalan ng treser sa hangin

hanggang bumagsak sa lupa

para ibalik, inutang na sustans’ya

at muling maging bahagi

ng bukid na ilang buwang naging kasiping.

Gaya ng aking kaluluwa
parang nagagalak rin, ikinukumpas mga pakpak sa himpapawid

ng mga tagak, maya, langay-langayan

habang umaawit.

Hindi kaya sila nalulungkot

na ginagapas na

palay na ilang buwang inilayo sa kanila

ng nakatayo, nakadipang panakot-uwak?

Naroon din ang saya, siyempre

sa labi, mata, ng mga magsasaka

habang isinusubo sa treser ang palay

habang ibinubuka ang sako

habang nagpapagpag ng gilik sa katawan

habang pinupunasan ng manggas ng kamiseta

leeg at mukhang humuhulas sa pawis.

Pagkatapos madala sa bahay ng may-ari ang palay

naganap na ang hatian

katas iyon ng mga uhay

na saksi sa kanilang mga buntong-hininga

uhaw, gutom, paghihilot ng balakang.

At habang binibilang nila, kani-kanilang pera

nagpatong ng isang pitsel na soft drinks

at tatlong supot na tinapay sa mesa, aking Lola.

At nang sila'y pauwi na

naisaloob ko, sayang, sayang

kung sana ganito man lang ang sinasapit

ng lahat ng magsasaka sa atin.

Sino’ng Hindi Bibilib sa Panahon?

Habang nakaharap sa kompyuter at nagpi-Facebook

may mensaheng natanggap ang cellphone ko

musta k n?

Galing sa aking ex-girlfriend.

Pagkabasa, ibinaba ko agad aking cellphone.

Sa dami ng nagdaang kahapon

malamang, wala na roon ang emosyon.

Madalas kong marinig

maski noong mura pa aking pag-iisip

na walang sugat na hindi kayang paghilumin

ng paggalaw ng mga kamay ng orasan

at pagkalagas ng mga dahon, ng kalendaryo

at nang lumaki na ako, napatunayan ko ito

may mga galit kasing hindi man inihingi ng tawad sa’kin

o nilakipan ng ngiti o tapik sa balikat

ay ikinagulat ko na lang

na wala na pala’t nilipad na sa alapaap.

Totoo rin sigurong walang hindi kayang palumain

takip-silim at bukang-liwayway

nakalalaway mang balat

kaya nitong hubaran ng kinis

kayang panipisin naggagandahang buhok

at paitimin dating mapuputing tuktok.

Ipinagmamalaki mang piramida sa Ehipto

na nakikipagtagalan kuno sa panahon

kaya nga’t laging pasok

sa seven wonders of the world

iba na rin ang itsura ngayon.

Kayang palumain ng mga segundo

pinakamaganda mang kastilyo

kayang papurolin ng mga minuto

pinakadinadakilang talino

kayang baguhin ng oras

lahat ng sistema at batas.

Ngayon, sabihin mo

sinong hindi bibilib sa panahon?

Parang ngumiti ang larawan

sa profile picture ng aking Facebook account.

Dinampot ko agad aking cellphone

saka dinala sa reply.

Suman

Undas na naman bukas, at gaya ng nakasanayan nina Aling Epang, maggagayak sila maski paano. Nagpabili na siya kahapon ng sampung kilong kamoteng-kahoy sa panganay niya, kay Amang.

Nagkukukod siya ng kamoteng-kahoy sa yerong kudkuran, at naglipana ang malalaking langaw. Meron sa mesa, sa braso niya, sa kamay, sa mukha, sa kamote, sa planggana.

Paborito ng bunso niyang si Mario ang mga puto, manang-mana sa Lolo Lucio nito. Kahit ano, di nito uurungan— bibingka, kalamay, palitaw, ginataang munggo, palarusdos, espasol.

Naalaala niya, noong Mahal na Araw lang, bago siya pumunta sa bisita at maghatid ng pakain, napalo niya ito. Masyado kasing malikot, natapon tuloy ang gata ng palarusdos at nabasag ang pinggan. Inasbaran niya ito nang inasbaran, pagkatapos, nag-iiyak ito, hanggang makatulog.

Binilisan niya ang pagkukudkod ng kamote, para malagyan na niya ng niyog at asukal, maibalot sa dahon ng saging, mailagay sa steamer. At nang bukas, madala na sa sementeryo, at maipatong sa nitso ng bunso niyang mahilig sa puto.

Sayang ang Ulan at Gabi

Sa mga batang hindi mahihiyang tumakbo

nang hubad at hubo

sayang ang malakas na ulan

kundi sila makaliligo

ni makapagpapaanod sa baha

ng bangkang yari sa diyaryo.

Sa mga batang Recto

sayang ang ulan

kundi sila makagagawa ng tulay na tawiran

ng mga ayaw lumusong sa baha

at di kikita

ng marami-rami ring barya.

Sayang ang gabi

para sa isang puta

kundi siya makaaakit ng kaluluwa’t

makapaglalagay ng laman sa sikmura

at hindi makapaghuhulog sa bulsa

ang mangyayari’y lugi pa siya

sa losyon at pabango.

Sayang ang gabi

sa magbabalot

kung walang lumapit sa kanya

ni isa, para humigop ng sabaw

at kumain ng kiti.

Sa akin

sayang ang ulan

idamay na ang hangin at katahimikan

sayang ang gabi

idamay na ang dilim at buwan at mga bituin
at orkestra ng mga kuliglig

pag wala akong nabuo

ni isang saknong ng tula
at naiambag na diwa
sa paggising sa bansa.

Nasyonalismo

Kung humawak lang naman ng baril

o mag-alis ng pin ng granada

aba, marunong ako

pero iyong asintado

iyong mamumuno ng isang hukbo

iyong lulusob sa Malacañang

iyong susugod sa Batasan

maling tao yata'ng nakausap mo.

Kung magsisigaw lang

ng "Sinong terorista!!

Ang gobyerno, ang Yu Es

sila ang terorista!

habang naglalakad sa lansangan lang ang hanap mo

palagay ko, magkakasundo tayo

pero kung sasabihin mong

tatayo ako sa gitna ng mga magsasaka't aktibista

at tatalakayin ko'ng walang kamatayang isyu

ng Hacienda Luisita

mamumuno sa protesta't

magbibigay buhay sa mga pag-asang nananamlay

halika sa labas, ililibre na lang kita.

Ano ba'ng gusto mo, softdrinks o kape?

Kung kasama sa adhikain

lang ang hanap mo

suporta, gabay, payo

sige, ibilang mo ako

pero kung kailangan pang

sumama sa inyo't

umakyat sa bundok

para roon ko ipangalandakan

itong pinagsasasabi kong gabay

at personal na iabot itong aking puso

naku, babawiin ko na lang siguro'ng sinabi ko.

Sige na nga, tapatin na kita.

Duwag pa ako ngayon

kaya hindi kita masasamahan.

Isa pa, wala rin akong alam sa mga ganyan.

Pero 'wag kang mag-alala

rito sa lungsod

ako na'ng bahala.

Dahil naala'la ko

may isa pala 'kong alam.

Marunong akong sumulat ng tula.

Hindi Nila Iginagalang ang Panahon

Ambon, hamog, usok

kulog

na parang may treng lumalakad

sa ibabaw ng mga ulap

malalaking patak ng ulan

marahas na hangin

malungkot na diwa ng hapon— hindi

hindi ko sasabihing

wala ito

sa kanilang bokabularyo

manapa, sasabihin ko

hindi ito problema sa kanila

hindi nila pinoproblema.

Hindi ito problema sa kanila

dahil sa maliit na butil lang ng ulan

na darampi sa kalsada

na magiging tuldok, mga tuldok

o sa tatlong ulit nang bigat

ng luha na ulan

na tatama sa kanilang pawisang balikat

kabod nang mamumukadkad

makukulay na payong

lalatag

marungis na mga lona

habang nagmamadaling humanap ng masilungan

mga paa, mga mata

ng mga estranghero.

Pag may kidlat namang gumuhit

sa nagdadalamhating langit

at ang mga estranghero’y

mapangingiwi, mapapipikit

mapapa-“’Susmaryosep”

gumuguhit na rin

pagpapaasya sa kanilang isip

at lakas

sa kanilang mga bisig.

Kung may marahas na hanging

biglang magpapaangat

ng palda ng mga estranghera

magpapabaligtad sa payong ng mga estranghero

wala pa rin silang mararamdamang takot, kaba

kung anong meron

malamang, mapuwing lang

kanilang mga mata.

Sa piling ng mga rambutan, nail cutter

pinya, fish ball, mangga

pangarap, karanasan

hindi nila poproblemahin ang panahon.

Oo, babastusin lang nila’ng panahon

hindi nila igagalang

dahil kailangan

dahil kung hindi

hindi na nila maririnig, kailanman

mga patak ng ulan

o masisilayan

guhit ng kidlat sa kalangitan

hindi na

dahil matagal na silang

hindi iginagalang ng lipunan.