Dugo ng Lamok

Habang nilalamay ko ang artikulo ko

hinggil sa kupad ng katarunga’t progreso

kolum sa pangmasang diyaryo

nagbukas ako ng ilaw

nilakasan ang bentilador.

Hindi sapat ang tanglaw ng kompyuter

at ang usok ng katol

upang itaboy ang mga walang hiyang lamok.

Sa pagbukas ng ilaw

nawala ang drama sa aking kuwarto

pero tiyak, hindi ang mga lamok

dahil rumoronda pa rin sila

sa magkabila kong tenga.

May isang nagtangkang dumapo sa aking pilik-mata.

Iniatras ko ang aking mukha, saka ko hinipan

aba, sa laki’t bigat ng katawan

hindi man lang nakuhang tangayin

ng aking hininga.

Nangati ang hita ko.

Tinampal ko.

Sabog ang katawan ng isa sa aking palad

at nagkulay pula ang pagitan

ng hinlalato ko’t palansinsingan.

Inamoy ko.

Malansa rin talaga’ng dugo ng lamok.

O baka naman dugo ito ng tao? 

Baka naman dugo ko ito?

Ganito rin kaya ang amoy

ng dugo ng mga parasitiko sa gobyerno

dahil dugo rin iyon ng tao, ng masa?

O di hamak na mas malansa’ng sa kanila?

Mesa sa Tabing-Kalsada

Kung araw, sa mesang ito sa tabing kalasada

nakapatong, mga panindang gulay ni Aling Atse pag umaga

ulam kung tanghali

fish ball at gulaman at banana cue kung hapon.

Sa mga gabing pakiramdam ko

mag-isa ako sa bahay at buhay

at parang marami akong hinahanap

sa mga madaling-araw

na ayokong pumasok sa trabaho

at pakiwari ko, nasa isip ko lang ang umaga

dito ako nakatanga

pinanunuod ang mga ulap sa paglalayag

sinasamahan ang mesa sa pag-iisa

dinaramayan ng mesa, dinaramayan ang mesa.

Dito ako inaabutan ng tatay ko

pagkagaling niya sa trabaho

dito ako pinupuntahan ng mga utol ko

pag maghahapunan na o magsasara na ng bahay.

Dito ko natanggap ang text

ng kompanyang pinagtatrabahuhan

para sa aking panayam

dito ko kinakausap sa cellphone, dati kong kasintahan

dito ko ginugunita, mga alaala

dito ko sinisilip sa pagitan ng mga ulap, lawak ng langit

dito ko hinabi, aking mga pangarap

dito ko pinamahasa aking sarili

sa pananaginip.

Ngayong lilipat na kami ng bahay

dahil sa dalawang buwan naming kulang

idinarasal ko, sana

madala ko ang mesang ito

o kung hindi man, sana

may ganito sa amin, sa aking lilipatan.

Sa Kabila ng Windshield

Sa SM North EDSA… sa kabila ng windshield

ng dyip na pa-UP Diliman

nabihag ako ng iyong ganda:

makinis na kutis, maputi’t parang kaybango’t kaylinis

maamong mukha, matangkad

matangos na ilong

itim na itim na mahabang buhok.

Nakatayo ka sa tabi ng karatula:

“No Loading and Unloading.”

Palinga-linga.

Naala’la ko’ng sabi ng propesor ko sa Sosyolohiya

dapat, ang magandang Pilipina

mapunta sa isang Pilipino

sabihin mang hindi ito guwapo.

Tumunog ang cellphone ko.

Binasa ko ang text message.

Naku, kung ano lang pala.

At pag-angat ko ng tingin

sa kabila ng windshield

nakita ko’ng nakabibighani mong ngiti

habang hawak ka sa baywang

ng isang Hapon

na sa aking tantiya

lampas nang kuwarenta.

Pagkukumpara

Gaya ng kape ang tula;

gaya ng tula ang kape

masarap sipingan sa madaling-araw

o kailanmang naroon ang kapayapaan;

pero hindi gaya ng tula ang kape

nakasasama kung malinsangan

nakasisira ng katawan pag nasobrahan

at liban sa katawan, sa isip

wala nang kayang gisingin.

Gaya ng shabu't marijuana ang tula;

gaya ng tula ang shabu't marijuana

pag nasimulan, lagi't lagi nang hahanapin

hindi lang ng isip at katawan

kundi pati ng gawi't panaginip;

pero di gaya ng tula ang shabu't marijuana

nakababasag ng alkansiya't nakagagasgas ng ATM card

nakapanghihina ng konsens'ya

nakapanlalabo ng hatingg-gabi't umaga.

Gaya ng pagsintang eros ang tula;

gaya ng tula ang pagsintang eros

nakapagpapangiti maging sa pag-iisa

naghahandog ng agresibong emosyon

at minsan, hindi nakakikilala ng takot;

pero di gaya ng tula ang pagsintang eros

makasarili

hindi marunong makinig

sarili lang ang sinusunod.

Ang tula ay tulad ng tula

pag-asa't diwang nahihimbing, ang ginigising

kinakalawang na sistema, ang binabasag

at hindi sarili ang sinusunod

dahil hindi ang manunulat ang amo ng tula

kundi, ang buhay, ang sining.

Giniikan

Hindi ko alam kung anong meron

ni kung anong wala

kung bakit naroon ang saya sa aking mga mata

habang minamasdan, kumpol ng giniikan

na parang lukton, pinawawalan ng treser sa hangin

hanggang bumagsak sa lupa

para ibalik, inutang na sustans’ya

at muling maging bahagi

ng bukid na ilang buwang naging kasiping.

Gaya ng aking kaluluwa
parang nagagalak rin, ikinukumpas mga pakpak sa himpapawid

ng mga tagak, maya, langay-langayan

habang umaawit.

Hindi kaya sila nalulungkot

na ginagapas na

palay na ilang buwang inilayo sa kanila

ng nakatayo, nakadipang panakot-uwak?

Naroon din ang saya, siyempre

sa labi, mata, ng mga magsasaka

habang isinusubo sa treser ang palay

habang ibinubuka ang sako

habang nagpapagpag ng gilik sa katawan

habang pinupunasan ng manggas ng kamiseta

leeg at mukhang humuhulas sa pawis.

Pagkatapos madala sa bahay ng may-ari ang palay

naganap na ang hatian

katas iyon ng mga uhay

na saksi sa kanilang mga buntong-hininga

uhaw, gutom, paghihilot ng balakang.

At habang binibilang nila, kani-kanilang pera

nagpatong ng isang pitsel na soft drinks

at tatlong supot na tinapay sa mesa, aking Lola.

At nang sila'y pauwi na

naisaloob ko, sayang, sayang

kung sana ganito man lang ang sinasapit

ng lahat ng magsasaka sa atin.

Sino’ng Hindi Bibilib sa Panahon?

Habang nakaharap sa kompyuter at nagpi-Facebook

may mensaheng natanggap ang cellphone ko

musta k n?

Galing sa aking ex-girlfriend.

Pagkabasa, ibinaba ko agad aking cellphone.

Sa dami ng nagdaang kahapon

malamang, wala na roon ang emosyon.

Madalas kong marinig

maski noong mura pa aking pag-iisip

na walang sugat na hindi kayang paghilumin

ng paggalaw ng mga kamay ng orasan

at pagkalagas ng mga dahon, ng kalendaryo

at nang lumaki na ako, napatunayan ko ito

may mga galit kasing hindi man inihingi ng tawad sa’kin

o nilakipan ng ngiti o tapik sa balikat

ay ikinagulat ko na lang

na wala na pala’t nilipad na sa alapaap.

Totoo rin sigurong walang hindi kayang palumain

takip-silim at bukang-liwayway

nakalalaway mang balat

kaya nitong hubaran ng kinis

kayang panipisin naggagandahang buhok

at paitimin dating mapuputing tuktok.

Ipinagmamalaki mang piramida sa Ehipto

na nakikipagtagalan kuno sa panahon

kaya nga’t laging pasok

sa seven wonders of the world

iba na rin ang itsura ngayon.

Kayang palumain ng mga segundo

pinakamaganda mang kastilyo

kayang papurolin ng mga minuto

pinakadinadakilang talino

kayang baguhin ng oras

lahat ng sistema at batas.

Ngayon, sabihin mo

sinong hindi bibilib sa panahon?

Parang ngumiti ang larawan

sa profile picture ng aking Facebook account.

Dinampot ko agad aking cellphone

saka dinala sa reply.

Suman

Undas na naman bukas, at gaya ng nakasanayan nina Aling Epang, maggagayak sila maski paano. Nagpabili na siya kahapon ng sampung kilong kamoteng-kahoy sa panganay niya, kay Amang.

Nagkukukod siya ng kamoteng-kahoy sa yerong kudkuran, at naglipana ang malalaking langaw. Meron sa mesa, sa braso niya, sa kamay, sa mukha, sa kamote, sa planggana.

Paborito ng bunso niyang si Mario ang mga puto, manang-mana sa Lolo Lucio nito. Kahit ano, di nito uurungan— bibingka, kalamay, palitaw, ginataang munggo, palarusdos, espasol.

Naalaala niya, noong Mahal na Araw lang, bago siya pumunta sa bisita at maghatid ng pakain, napalo niya ito. Masyado kasing malikot, natapon tuloy ang gata ng palarusdos at nabasag ang pinggan. Inasbaran niya ito nang inasbaran, pagkatapos, nag-iiyak ito, hanggang makatulog.

Binilisan niya ang pagkukudkod ng kamote, para malagyan na niya ng niyog at asukal, maibalot sa dahon ng saging, mailagay sa steamer. At nang bukas, madala na sa sementeryo, at maipatong sa nitso ng bunso niyang mahilig sa puto.