Dalawampung Puno

Sabi sa isang pahayagan

dalawampung puno ang kailangan

para maalis ang carbon monoxide at sulfur dioxide

na ihinihinga ng tambutso ng kada sasakyan

at malamang, iba uli’ng usapan

pag ang aalisin naman

hininga ng mga tsimineya ng pabrika.

Dalawampung puno kada sasakyan daw ang kailangan

para muling umaliwalas ang alapaap

luminis ang mga kaluluwa

maalis ang lansa ng lipunan.

Ang problema, dito sa Pinas

hindi dalawampung puno ang meron

kundi milyong taong napupuno ng galit at poot

sa gobyernong masahol pa sa lason ang polusyon.

Tropang Singko

Palagi, pag nakasasalubong niyo

sa kantina ng paaralan

sa faculty room, sa hallway

sa hagdanan, sa may banyo

propesor niyo sa Filipino

na nagbigay sa inyo ng nagdudumilat na singko

napayuyuko kayo

‘pagkat nahihiya kayong salubungin

sinasabi ng kanyang mga mata.

Batid niyo namang bagsak talaga kayo

dahil sabi nga niya, hindi siya’ng gumawa ng grado niyo—kayo.

At sabi pa niya, titser siya

hindi panday

kaya pag inabutan niyo siya ng bakal

ibabalik niya ito sa inyong bakal, at hindi espada

ngayon, kung di niyo kayang bigyan siya ng espada

sabi niya, kahit kutsilyo lang muna

tuturuan niya kayong gumawa ng espada.

Palagay niyo naman, nahihiya rin siya sa inyo

dahil pag nakakasalubong niya kayo

malayo’ng tingin niya

parang iniiwasang magtagpo’ng inyong mga diwa.

Idagdag pa’ng madalas niyang banggitin dati

nahihiya siya sa kahit na sino

titigan man ito o kausapin

sabihin mang ito ang may kasalanan sa kanya

nangodiko sa exam, halimbawa.

Iyon talaga’ng alam niyo.

Kaya nga nagulat talaga kayo

nang marinig niyo'ng boses niya sa banyo

kausap ang isang titser sa Kasaysayan

at sabihing hindi niya kayo makuhang tingnan

‘pagkat labis niya kayong kinaaawaan.

Bus na Pa-Sta. Cruz

Papunta ako noong Pi Yu Pi

para kumuha uli ng Ti O Ar

kaya gaya ng inaasahan, tinumbok ko na naman

rutang apat na taon kong dinaanan.

Pangalawang sinakyan ko, bus na pa-Sta. Cruz

na wala pa rin palang ipinag-iba

nagmamabagal pa rin sa En Leks

‘pagkat naniningil pa ang konduktor

ngunit sumisigida nang banat

pagsapit sa Balintawak.

Sa Mayon, madalas kaming napatatagilid

at nagigising ang naiidlip
nauumpog sa upuan ang nagti-text

sa parang hanging tulin ng bus

at may ilang, di mapipigilang mapatili

mapa-‘Susmaryosep, magalit

at masigawan ang tsuper at konduktor.

Nagugulat ang mga nalalampasan

napapahawak nang mahigpit sa upuan

ang mga baguhan

habang kampante lang sa puwesto, matagal nang mga suki.

Pagkahinto ng bus

isang mag-inang nagmamadaling bumaba

at nakita kong parehas nakasimangot
ang kanilang mukha.

Naala’la ko tuloy, dating balita sa telebisyon

isang bus sa Sta. Cruz

papasok na lang sa Malinta Exit

tumagilid pa sa Royal Mall.

Pinakinggan ko mula noon

usap-usapan, ng mga konduktor, ng mga tsuper

pati nagtitinda ng mani at tubig.

At tumatak sa akin ang sabi ng isang konduktor.

“Ano kung tumagilid tayo sa bilis ng pagpapatakbo

aba, pag hindi tayo nagmatulin

buong pamilya natin ang tatagilid.”

Tatlumpung Basong Tubig

Ibinalita sa ti vi

ang lalaking namatay, matapos uminom

ng tatlumpung basong tubig.

Ang tanga naman, sa isip-isip ko.

Narinig niya sigurong sabi ng mga artista

gaya ni Angel Aquino

na maganda sa kalusuga’t kutis

 ang inom nang inom ng tubig,

mailalabas mo’ng dumi mo sa katawan.

Speaking of tubig, sabi naman ng titser ko dati

mali ang walong baso kada araw

dapat daw, labing-dalawa o labing-tatlo.

Iyan ay usapang katawan

kutis, kalusugan.

Kung usapang puso na

nasaktan ka nang sobra

nabigo, di makalimot

ano kayang gamot?

A, alam ko na.

Kailangan ko lang uminom

ng tatlumpung basong tubig.

Dugo ng Lamok

Habang nilalamay ko ang artikulo ko

hinggil sa kupad ng katarunga’t progreso

kolum sa pangmasang diyaryo

nagbukas ako ng ilaw

nilakasan ang bentilador.

Hindi sapat ang tanglaw ng kompyuter

at ang usok ng katol

upang itaboy ang mga walang hiyang lamok.

Sa pagbukas ng ilaw

nawala ang drama sa aking kuwarto

pero tiyak, hindi ang mga lamok

dahil rumoronda pa rin sila

sa magkabila kong tenga.

May isang nagtangkang dumapo sa aking pilik-mata.

Iniatras ko ang aking mukha, saka ko hinipan

aba, sa laki’t bigat ng katawan

hindi man lang nakuhang tangayin

ng aking hininga.

Nangati ang hita ko.

Tinampal ko.

Sabog ang katawan ng isa sa aking palad

at nagkulay pula ang pagitan

ng hinlalato ko’t palansinsingan.

Inamoy ko.

Malansa rin talaga’ng dugo ng lamok.

O baka naman dugo ito ng tao? 

Baka naman dugo ko ito?

Ganito rin kaya ang amoy

ng dugo ng mga parasitiko sa gobyerno

dahil dugo rin iyon ng tao, ng masa?

O di hamak na mas malansa’ng sa kanila?

Mesa sa Tabing-Kalsada

Kung araw, sa mesang ito sa tabing kalasada

nakapatong, mga panindang gulay ni Aling Atse pag umaga

ulam kung tanghali

fish ball at gulaman at banana cue kung hapon.

Sa mga gabing pakiramdam ko

mag-isa ako sa bahay at buhay

at parang marami akong hinahanap

sa mga madaling-araw

na ayokong pumasok sa trabaho

at pakiwari ko, nasa isip ko lang ang umaga

dito ako nakatanga

pinanunuod ang mga ulap sa paglalayag

sinasamahan ang mesa sa pag-iisa

dinaramayan ng mesa, dinaramayan ang mesa.

Dito ako inaabutan ng tatay ko

pagkagaling niya sa trabaho

dito ako pinupuntahan ng mga utol ko

pag maghahapunan na o magsasara na ng bahay.

Dito ko natanggap ang text

ng kompanyang pinagtatrabahuhan

para sa aking panayam

dito ko kinakausap sa cellphone, dati kong kasintahan

dito ko ginugunita, mga alaala

dito ko sinisilip sa pagitan ng mga ulap, lawak ng langit

dito ko hinabi, aking mga pangarap

dito ko pinamahasa aking sarili

sa pananaginip.

Ngayong lilipat na kami ng bahay

dahil sa dalawang buwan naming kulang

idinarasal ko, sana

madala ko ang mesang ito

o kung hindi man, sana

may ganito sa amin, sa aking lilipatan.

Sa Kabila ng Windshield

Sa SM North EDSA… sa kabila ng windshield

ng dyip na pa-UP Diliman

nabihag ako ng iyong ganda:

makinis na kutis, maputi’t parang kaybango’t kaylinis

maamong mukha, matangkad

matangos na ilong

itim na itim na mahabang buhok.

Nakatayo ka sa tabi ng karatula:

“No Loading and Unloading.”

Palinga-linga.

Naala’la ko’ng sabi ng propesor ko sa Sosyolohiya

dapat, ang magandang Pilipina

mapunta sa isang Pilipino

sabihin mang hindi ito guwapo.

Tumunog ang cellphone ko.

Binasa ko ang text message.

Naku, kung ano lang pala.

At pag-angat ko ng tingin

sa kabila ng windshield

nakita ko’ng nakabibighani mong ngiti

habang hawak ka sa baywang

ng isang Hapon

na sa aking tantiya

lampas nang kuwarenta.